همبستگی نزدک با S&P 500 و داوجونز در دو دوره ۶۰ جلسهای چقدر بود؟
قیمتهای پایانی سریهای NASDAQ100، SP500 و DJIA از پایگاه FRED دریافت شدند. تأمینکننده NDX، نزدک و تأمینکننده 2 شاخص دیگر، S&P Dow Jones Indices است. مبنای محاسبات، بازده ساده روزانه در تاریخهای مشترک، بدون احتساب سود نقدی سهام است.
نتیجه دو نقطه از سری همبستگی متحرک، با گردکردن تا 3 رقم اعشار، چنین است:
| بازدههای داخل پنجره 60 جلسهای | تاریخ قیمت مبنا | NDX با S&P 500 | NDX با داوجونز |
|---|---|---|---|
| 2023-01-05 تا 2023-03-31 | 2023-01-04 | +0.935 | +0.761 |
| 2024-01-03 تا 2024-03-28 | 2024-01-02 | +0.945 | +0.684 |
در هر دو نمونه، رابطه نزدک با S&P 500 قویتر بوده است. ضریب نزدک و داوجونز نیز از +0.761 به +0.684 کاهش یافته است. این اختلاف بهتنهایی تغییر پایدار رابطه را ثابت نمیکند. اعداد جدول فقط به همین دو پنجره تاریخی مربوط هستند؛ برای بررسی هر دوره دیگر باید محاسبه را با دادههای همان دوره تکرار کرد.
همبستگی شاخص نزدک چیست؟
همبستگی شاخص نزدک نشان میدهد بازده Nasdaq-100 با بازده یک بازار دیگر چه میزان رابطه خطی دارد و جهت این رابطه مثبت است یا منفی. مبنای بررسی در این مطلب، شاخص Nasdaq-100 با نماد NDX است. برای محاسبه دقیق، نوع ابزار باید در سراسر دوره ثابت بماند؛ دادههای NDX را نباید با دادههای نزدک کامپوزیت، قرارداد آتی NQ یا CFD بروکر در یک مجموعه ترکیب کرد. برای آشنایی با تفاوت این ابزارها، مقاله شاخص نزدک چیست را بخوانید.
برای اندازهگیری این رابطه از ضریب همبستگی پیرسون استفاده میشود؛ عددی بین -1 و +1 که علامت آن جهت رابطه و فاصلهاش از صفر، شدت رابطه خطی را نشان میدهد. تفسیر مقادیر این ضریب به شرح زیر است:
- نزدیک +1؛ رابطه مثبت و قوی: بازده بالاتر نزدک معمولاً با بازده بالاتر بازار مقابل همراه است و بازده پایینتر آن نیز با بازده پایینتر بازار دیگر همراه میشود.
- نزدیک -1؛ رابطه معکوس و قوی: بازده بالاتر نزدک معمولاً با بازده پایینتر بازار مقابل همراه است.
- نزدیک 0؛ رابطه خطی ضعیف: همراهی خطی مشخصی میان بازده دو بازار دیده نمیشود؛ بااینحال، نمیتوان نتیجه گرفت که آنها کاملاً مستقل هستند.
برای مثال، ضریب +0.90 بیانگر رابطه خطی مثبت و قوی در دوره بررسیشده است، نه «90% احتمال رشد فردای نزدک». این ضریب رفتار گذشته بازدهها را توصیف میکند و بهتنهایی نشان نمیدهد که حرکت یک بازار، علت تغییر بازار دیگر بوده است.

همبستگی نزدک را چگونه محاسبه کنیم؟
محاسبه همبستگی شاخص نزدک به دادههای قابل مقایسه نیاز دارد. مراحل زیر، آمادهسازی داده و محاسبه ضریب را نشان میدهند.
1. دادههای همتاریخ و ساعت قیمتها را مشخص کنید
قیمتهای پایانی NDX و بازار مورد نظر را همراه تاریخ دریافت کنید. برای مقایسه با شاخصهای سهام آمریکا میتوانید از دادههای روزانه NDX، SPX و DJIA استفاده کنید. برای دلار و طلا نیز نام دقیق سری DXY و XAUUSD و ساعت ثبت قیمت را یادداشت کنید.
تاریخهای فاقد داده را با قیمت ساختگی پر نکنید. هر دو بازار باید در تاریخ ابتدا و انتهای بازه قیمت معتبر داشته باشند؛ بازده یکروزه را با بازده چندروزه مقایسه نکنید. برای طلا و دلار، یکسان بودن تاریخ لزوماً به معنای یکسان بودن ساعت قیمتها نیست.
2. بازده درصدی را بهجای سطح قیمت حساب کنید
بازده ساده روزانه از رابطه زیر به دست میآید:
بازده روزانه = 100 × [(قیمت پایانی امروز ÷ قیمت پایانی جلسه قبل) − 1]
برای مثال، NDX در 2023-03-30 روی 12963.14 و در 2023-03-31 روی 13181.35 بسته شد. بازده روز دوم برابر با حدود +1.68% است. بازده S&P 500 در همین روز، با تغییر از 4050.83 به 4109.31، حدود +1.44% بود.
محاسبه را روی همین بازدهها انجام دهید. مقایسه سطح دو شاخص دارای روند صعودی بلندمدت، ممکن است ارتباط نوسانهای روزانه را گمراهکننده نشان دهد.
3. ضریب پیرسون را در پنجره متحرک 60 جلسهای بگیرید
برای 60 بازده، حداقل 61 قیمت پایانی متوالی لازم است. اگر بازده NDX در ستون D و بازده بازار مقابل در ستون E، از ردیف 3 تا 62 ثبت شده باشد، فرمول اکسل چنین است:
=CORREL(D3:D62,E3:E62)
با اضافه شدن بازده جلسه بعد، محدوده به ردیفهای 4 تا 63 میرسد. تکرار این محاسبه، مجموعهای از ضرایب میسازد که تغییر رابطه دو بازار را نشان میدهد؛ این همان همبستگی متحرک است.
این نکته محاسباتی را در نظر داشته باشید که 60 جلسه معاملاتی با 60 روز تقویمی تفاوت دارد. پنجره کوتاهتر به دادههای جدید حساستر است؛ پنجره بلندتر معمولاً نوسانهای کوتاهمدت را هموارتر نشان میدهد.

همبستگی نزدک با داوجونز و S&P 500 چگونه است؟
نزدک معمولاً با داوجونز و S&P 500 همبستگی مثبت دارد، زیرا هر سه از شرایط اقتصادی آمریکا، انتظارات نرخ بهره و عملکرد شرکتها تأثیر میگیرند. بااینحال، شدت این رابطه یکسان نیست؛ نزدک اغلب با S&P 500 همراهی بیشتری دارد و ممکن است در مقایسه با داوجونز، واکنش متفاوتتری به اخبار نشان دهد. برای درک این تفاوت، رابطه نزدک با هر شاخص را جداگانه بررسی میکنیم.
همبستگی نزدک و S&P 500 معمولاً مثبت و قوی است
بسیاری از شرکتهای بزرگ و اثرگذار در Nasdaq-100، در شاخص S&P 500 نیز حضور دارند. تغییر قیمت سهام این شرکتها بر هر دو شاخص اثر میگذارد؛ به همین دلیل، رشد یا افت آنها میتواند نزدک و S&P 500 را در یک جهت حرکت دهد. همبستگی قوی به معنای یکسان بودن میزان تغییرات نیست. برای مثال، در یک سناریوی فرضی ممکن است S&P 500 در یک روز 1% و نزدک 1.5% افت کند. هر دو شاخص نزولی هستند، اما شدت کاهش آنها متفاوت است. بنابراین، از روی ضریب همبستگی نمیتوان نتیجه گرفت که یک تغییر مشخص در S&P 500، دقیقاً چه مقدار تغییر در نزدک ایجاد خواهد کرد.
در دو نمونه بررسیشده، نزدک با S&P 500 همبستگی بیشتری داشت
همبستگی نزدک و داوجونز نیز اغلب مثبت است، اما شرکتهای اثرگذار بر این دو شاخص یکسان نیستند. در نتیجه، خبری که نزدک را بهشدت جابهجا میکند، ممکن است تأثیر محدودتری بر داوجونز داشته باشد. برای مثال، اگر رشد نزدک بیشتر ناشی از گزارش درآمد مطلوب چند شرکت بزرگ فناوری باشد، داوجونز لزوماً به همان اندازه رشد نمیکند.
در مقابل، تغییر گسترده انتظارات درباره اقتصاد آمریکا یا سیاست پولی میتواند هر دو شاخص را همجهت کند. حرکت خلاف جهت این دو شاخص در یک روز، بهتنهایی به معنای منفیشدن همبستگی آنها نیست. برای تشخیص تغییر رابطه، باید ضریب همبستگی بازدهها را در یک دوره مشخص محاسبه کرد و تغییرات آن را در طول زمان دید.

همبستگی نزدک با شاخص دلار همیشه معکوس است؟
همبستگی نزدک با شاخص دلار به شرایط اقتصادی بستگی دارد و همیشه معکوس نیست. برای مثال، اگر بازار انتظار داشته باشد نرخ بهره آمریکا بالاتر بماند، این انتظار میتواند دلار را تقویت کند و همزمان بر قیمت سهام فشار بگذارد. در چنین شرایطی، نزدک و دلار ممکن است خلاف جهت یکدیگر حرکت کنند.
اما این تنها حالت ممکن نیست. اگر نگرانی درباره اقتصاد یا سیاستهای آمریکا باعث خروج سرمایه از بازارهای این کشور شود، احتمال دارد نزدک و دلار هر دو افت کنند. بنابراین، برای درک رابطه آنها باید عامل اصلی حرکت بازار را شناخت. برای آشنایی با نحوه سنجش قدرت دلار، مقاله شاخص دلار چیست را بخوانید.
گزارش پژوهشی نزدک در اوت 2025، بر اساس دادههای بلومبرگ، تغییر این رابطه را نشان میدهد. ارقام زیر از محاسبه همبستگی بازده روزانه NDX و DXY به دست آمدهاند:
| معیار بررسی | تاریخ یا افق محاسبه | ضریب تقریبی |
|---|---|---|
| همبستگی متحرک 30 روزه | دوره منتهی به 2025-05-12 | +0.73 |
| همبستگی متحرک 90 روزه | دوره منتهی به 2025-07-11 | +0.50 |
| میانگین بلندمدت ضرایب متحرک | میانگین گزارششده برای پنجرههای 30 و 90 روزه | -0.11 |
دو عدد مثبت جدول نشان میدهند که بازده نزدک و دلار در دورههای مورد بررسی، تمایل به حرکت همجهت داشته است. همجهتی میتواند شامل افت همزمان نیز باشد و لزوماً به معنای رشد هر دو بازار نیست. در مقابل، میانگین بلندمدت -0.11 بیانگر رابطه خطی منفی و ضعیفی در سابقه بررسیشده است.
نمودار همان گزارش نیز در بخشهایی از سال 2022 رابطه منفی و در بهار 2025 رابطه مثبت را نشان میدهد؛ پس نمیتوان قاعده «دلار بالا، نزدک پایین» را به همه دورهها تعمیم داد. توجه کنید که پنجرههای 30 و 90 روزه این جدول با نمونه 60 جلسهای بخش قبل متفاوت هستند. عدد -0.11 نیز میانگین مجموعهای از ضرایب تاریخی است، نه ضریب یک دوره مشخص. هیچیک از این ارقام، احتمال رشد یا افت نزدک در روز بعد را نشان نمیدهند.
همبستگی نزدک با طلا چه زمانی تغییر میکند؟
همبستگی نزدک با طلا به شرایط حاکم بر بازار بستگی دارد. طلا با نماد XAUUSD سود نقدی پرداخت نمیکند. با این حال، عواملی مانند تغییر نرخ بهره واقعی، نیاز به نقدینگی و نگرانیهای اقتصادی میتوانند بر هر دو بازار اثر بگذارند. این رابطه ممکن است از مسیرهای زیر تغییر کند:
- افزایش تقاضای پناهگاه امن: نگرانی از بحران ممکن است سهام را تضعیف و تقاضای طلا را تقویت کند.
- افزایش بازده واقعی اوراق: هزینه فرصت نگهداری طلا و فشار بر ارزشگذاری سهام میتواند همزمان بیشتر شود.
- کاهش فشار نرخ بهره: افت بازده واقعی ممکن است از هر دو حمایت کند، البته اگر نگرانی درباره سود شرکتها غالب نشود.
از پایان ۳ مارس تا پایان ۳۱ مارس ۲۰۲۳، نزدک ۱۰۰ حدود ۷٫۲۵٪ و قیمت مرجع عصرگاهی طلای لندن حدود ۷٫۵۳٪ رشد کرد. با این حال، ضریب همبستگی ۲۰ بازده روزانه آنها تقریباً صفر بود (حدود منفی ۰٫۰۱). هر دو بازار در پایان دوره بالاتر ایستادند، اما نوسانهای روزانهشان همراهی خطی محسوسی نداشت. برای این محاسبه، قیمت عصرگاهی طلا در لندن و قیمت پایانی نزدک در آمریکا مبنا بودهاند. ساعت ثبت این دو قیمت متفاوت است.
برای ادامه همین بحث در مقایسه با شاخصی دیگر، پیشنهادی میکنیم مقاله همبستگی طلا و داوجونز را بخوانید. در بررسی عددی XAUUSD، منبع قیمت و ساعت پایان کندل را ثابت نگه دارید؛ ضریب محاسبهشده با قیمت تثبیت لندن لزوماً با کندل روزانه بروکر یکسان نیست.

همبستگی US100 چه اثری بر ریسک معاملات همزمان دارد؟
همبستگی US100 زمانی به مدیریت ریسک کمک میکند که جهت معاملات، حجم موقعیتها و ارزش هر پوینت را نیز در نظر بگیرید. برای سنجش ریسک ابزار معاملاتی خود، بازده همان CFD را بررسی کنید. قیمتگذاری خارج از جلسه نقدی و تفاوت ساعت سرور میتوانند نتیجه را با NDX متفاوت کنند. فرض کنید حسابی 10000 دلار موجودی دارد و در یک مثال آموزشی، ریسک تا حد ضرر هر خرید روی US100 و US500 برابر 100 دلار است.
اگر هر دو حد ضرر اجرا شوند، زیان برنامهریزیشده مجموعاً 200 دلار یا 2% حساب خواهد بود؛ هزینه معامله و لغزش میتوانند مبلغ واقعی را تغییر دهند. دو نام متفاوت در فهرست معاملات، بهخودیخود ریسک را پخش نمیکند. وقتی هر دو موقعیت از افت عمومی سهام آسیب میبینند، بخشی از ریسک آنها مشترک است. این نکته مهم را در نظر بگیرید که فروش یک شاخص در برابر خرید شاخص همبسته نیز پوشش کامل ایجاد نمیکند. اختلاف نوسان، اندازه قرارداد و تغییر رابطه دو بازار میتواند بخشی از ریسک را باقی بگذارد.
پیش از استفاده از ضریب همبستگی شاخص نزدک چه چیزهایی را کنترل کنیم؟
برای استفاده از ضریب همبستگی، دانستن یک عدد کافی نیست. باید معلوم باشد با چه دادههایی و در چه بازهای محاسبه شده است. پیش از تفسیر همبستگی شاخص نزدک، این چکلیست را مرور کنید:
- شاخص مبنا NDX است یا Composite، NQ یا CFD؟
- محاسبه روی بازده انجام شده یا سطح قیمت؟
- تاریخ ابتدا و انتهای هر بازده برای دو بازار یکسان است؟
- ساعت ثبت قیمتها و پنجره محاسبه مشخص هستند؟
- نتیجه پنجره کوتاهتر با پنجره بلندتر چه تفاوتی دارد؟
- جهت و ریسک مجموع موقعیتهای باز چقدر است؟
تغییر ضریب همیشه به معنای تغییر اساسی شرایط اقتصادی نیست. گاهی ورود یک روز پرنوسان به پنجره محاسبه یا خروج آن از بازه، نتیجه را جابهجا میکند. پیش از نسبتدادن این تغییر به یک عامل اقتصادی، خود دادهها و روش محاسبه را بررسی کنید.
جمعبندی؛ همبستگی نزدک و نقش آن در مدیریت ریسک
برای تفسیر همبستگی شاخص نزدک، نوع ابزار، مبنای بازده، تاریخ دادهها و دوره محاسبه باید مشخص باشند. همراهی قوی با S&P 500 یا داوجونز میتواند ریسک مشترک معاملات را نشان دهد؛ رابطه با دلار و طلا نیز ممکن است در دورههای مختلف تغییر کند. تغییرات ضریب را در کنار جهت معاملات و اندازه موقعیتها بررسی کنید و احتمال زیان همزمان آنها را در نظر بگیرید. اتکا به یک ضریب تاریخی، بدون بررسی ریسک مجموع موقعیتهای باز، تصویر دقیقی از وضعیت معاملات نمیدهد.

